Lo “nhập siêu logistics” kéo dài, kiến nghị phát triển trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM

Hoạt động logistics và xuất nhập khẩu của Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức lớn khi tiềm năng chưa được khai thác tương xứng, trong khi tình trạng “nhập siêu logistics” kéo dài nhiều năm qua chưa có dấu hiệu cải thiện rõ rệt. Trước thực trạng này, Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) đã kiến nghị Chính phủ sớm xây dựng trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành logistics và hàng hóa Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Logistics Việt Nam chưa phát huy hết lợi thế

Theo báo cáo của Ban IV, các rào cản về thể chế, hạ tầng và cách thức tổ chức đang khiến hoạt động logistics tại Việt Nam chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực vận tải, làm gia tăng chi phí logistics và làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đáng chú ý, hệ thống cảng biển hiện nay của Việt Nam chủ yếu mới chỉ cung cấp dịch vụ xếp dỡ hàng hóa, tương đương khoảng 20% chức năng của một trung tâm hàng hải quốc tế theo tiêu chuẩn thế giới. Các dịch vụ giá trị gia tăng quan trọng như đóng mới, sửa chữa tàu, tài chính – bảo hiểm hàng hải, hay các dịch vụ công nghệ số liên quan phần lớn vẫn nằm ngoài khu vực cảng và phụ thuộc nhiều vào doanh nghiệp nước ngoài.

Thực trạng này khiến Việt Nam dù là quốc gia xuất nhập khẩu lớn nhưng vẫn phải chi trả chi phí logistics cao cho đối tác nước ngoài, dẫn đến tình trạng “nhập siêu logistics” kéo dài.

Cơ hội lớn từ vị trí địa lý và hệ thống cảng biển

Ban IV đánh giá, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế chiến lược để bứt phá trong lĩnh vực hàng hải – logistics. Quốc gia này nằm trên tuyến giao thương hàng hải quốc tế quan trọng, thuộc nhóm các nước có quy mô thương mại lớn trên thế giới và đã tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới.

Đặc biệt, cụm cảng Cái Mép – Thị Vải được xem là điểm sáng khi có khả năng tiếp nhận các tàu container siêu tải trọng lớn nhất thế giới. Đây là điều kiện cần để Việt Nam mở ra hành lang hội nhập sâu rộng hơn, từng bước vươn lên trở thành trung tâm hàng hải – logistics và sản xuất mới của khu vực châu Á.

Tuy nhiên, để tận dụng được lợi thế này, cần có một chiến lược phát triển bài bản, đồng bộ, thay vì chỉ dừng lại ở vai trò trung chuyển và xếp dỡ hàng hóa như hiện nay.

Vận tải thủy nội địa chưa được đầu tư tương xứng

Bên cạnh hệ thống cảng biển, vận tải thủy nội địa – lĩnh vực được đánh giá là có chi phí thấp và thân thiện với môi trường – cũng chưa được khai thác hiệu quả. Theo Ban IV, tỉ trọng đầu tư công cho vận tải thủy nội địa hiện chỉ chiếm khoảng 2%, chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế sẵn có.

Việc chưa tối ưu hóa vận tải thủy nội địa khiến chi phí logistics của doanh nghiệp gia tăng, thời gian vận chuyển kéo dài và áp lực tiếp tục dồn lên vận tải đường bộ, vốn đang gặp nhiều bất cập về hạ tầng và chi phí.

Doanh nghiệp đối mặt nhiều rào cản

Không chỉ gặp khó khăn về hạ tầng, nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu còn gặp trở ngại trong việc tiếp cận thông tin chính sách, đặc biệt là các sắc thuế đối ứng của Mỹ và các thị trường lớn khác. Chi phí tuân thủ ngày càng gia tăng, trong khi các vướng mắc về hoàn thuế xuất khẩu, vận tải đường bộ hay thủ tục hành chính vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Điều này khiến doanh nghiệp khó xây dựng chiến lược ứng phó dài hạn, làm suy giảm lợi thế cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Kiến nghị xây dựng trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM

Trước thực trạng trên, Ban IV kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành rà soát thủ tục hành chính theo chuyên đề, tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên như logistics và tạo thuận lợi cho xuất nhập khẩu.

Đặc biệt, Ban IV đề xuất Thủ tướng chỉ đạo triển khai cách làm mới theo mô hình hợp tác công – tư (PPP) để xây dựng các chiến lược và chương trình “thực chiến”, trong đó nổi bật là dự án phát triển trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM và chiến lược phát triển vận tải thủy nội địa.

Chỉ đạo từ Chính phủ và các bộ, ngành

Trên cơ sở báo cáo của Ban IV, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu phát động phong trào cải cách thủ tục hành chính trong các lĩnh vực liên quan như thu hút đầu tư, phát triển khu công nghiệp và hoàn thuế.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với UBND TP.HCM, Hải Phòng cùng các doanh nghiệp và hiệp hội liên quan để xây dựng chiến lược phát triển trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM cũng như chiến lược phát triển vận tải thủy nội địa tại hai địa phương. Các nội dung này sẽ được báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trong quý I-2026.

Bộ Công Thương cũng được yêu cầu nghiên cứu các giải pháp cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực logistics và xuất nhập khẩu, đồng thời chủ động cung cấp thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng trong bối cảnh thương mại quốc tế biến động.

Về phía địa phương, UBND TP.HCM sẽ tổ chức các cuộc đối thoại công – tư thực chất với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến phí hạ tầng cảng biển.

Kỳ vọng tạo bước ngoặt cho ngành logistics

Việc xây dựng trung tâm hàng hải quốc tế tại TP.HCM được kỳ vọng sẽ tạo bước ngoặt cho ngành logistics Việt Nam, giúp giảm phụ thuộc vào dịch vụ nước ngoài, từng bước cải thiện cán cân “nhập siêu logistics”, đồng thời nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nguồn: https://tuoitre.vn/

INSUMART đồng hành cùng doanh nghiệp bạn trên hành trình phát triển dài lâu

Điều gì khiến INSUMART trở thành đối tác tin cậy?

👉 Mỗi sản phẩm là một giải pháp – khám phá ngay cùng INSUMART: https://insumart.vn/collections/all

Đối tác phân phối với 25+ năm kinh nghiệm cho nhà nhập khẩu & thương hiệu. Hãy liên hệ với chúng tôi qua: sales.tdc@tandiacau.com.vn

----------------------------------

Chọn đúng vật tư – Làm chủ hiệu suất cùng INSUMART.

🌐 www.insumart.vn 

🌐 www.tandiacau.com.vn 

📞 0931 299 618 

✉️  sales.tdc@tandiacau.com.vn

📍  Trụ Sở - Kho Bãi: 144A-146 Huyền Trân Công Chúa, P.Tam Thắng, TP. HCM